 2010-02-19 10:46:18
Królik Nicka Cave’a. Zły świat dorosłych
Marta Smykowska
We wrześniu 2009 roku ukazała się druga powieść znanego australijskiego muzyka, a także autora tekstów i scenariuszy, pisarza i aktora, wielkiego indywidualisty - Nicka Cave’a. Znany jest on głównie jako lider zespołu The Brithday Party oraz grup The Bad Seeds i Grinderman. Artysta współpracował między innymi z Kylie Minogue, PJ Harvey oraz wieloma innymi muzykami.
Już pierwsza powieść tego artysty „Gdy oślica ujrzała anioła” z 1989 roku spotkała się z niemałym entuzjazmem i pochlebnymi opiniami wielu krytyków. W Polsce jednak na tłumaczenie trzeba było czekać aż osiem lat. Przekładu dokonał Jerzy Łoziński. Choć książka była dość trudna w odbiorze ze względu na wyszukany, pełen metafor i aluzji język, to mroczny i depresyjny świat, który prezentowała zachwycał i intrygował. Po długiej przerwie, bo całych dwudziestu latach wydana została druga powieść twórcy: „Śmierć Bunny’ego Munro”. Przetłumaczył ją Dariusz Wójtowicz – tym razem na polską wersję czekaliśmy tylko cztery miesiące od światowej premiery.
Jako zagorzała fanka twórczości Nicka Cave’a nie mogłam sobie odmówić przyjemności kupna „Śmierci Bunny’ego Munro”. Nową powieść uważam za równie ciekawą jak poprzednia. Ta jest jednak łatwiejsza w odbiorze. Język artysty wydaje się mniej metaforyczny, za to zauważalne jest przedstawianie scen w sposób obrazowy i dokładny. Prezentowane przestrzenie i postaci są szczegółowo opisane, co sprawia, że książka świetnie nadawałaby się jako scenariusz filmu. Zdarzenia silnie oddziałują na wyobraźnię czytelnika. Autor zatem umiejętnie posłużył się sztuczkami techniki filmowej przy konstrukcji poszczególnych scen.
Książka przesiąknięta jest alkoholem, zapachem krwi, spermy oraz wymiocin, szczypie w nos jak kokaina i śmierdzi papierosami. Jest jak ponury, zadymiony hotelowy pokój. W takim właśnie miejscu zapoznajemy się z głównym bohaterem, czyli tytułowym Bunnym. W pierwszym rozdziale leży on na tapczanie i prowadząc chaotycznie rozmowę telefoniczną z chorą na depresję żoną wpatruje się w rosnącą na suficie, mokrą plamę przesiąkającą z zalewanego powyżej mieszkania. Bunny popija brandy i pali papierosy, obiecuje żonie szybki powrót do domu, po czym uprawia seks oralny z ciemnoskórą prostytutką, która niespodziewanie wyłania się z łazienki.. Po tym pierwszym, złym wrażeniu, które bohater wywiera na czytelniku wydaje się, że gorzej być nie może, a jednak jest inaczej. To tylko początek przygód Bunny’ego, z czasem odkrywa się coraz więcej cieni w jego życiorysie.
Kim jest Bunny? To facet, pewny siebie, macho. Uważa, że jeśli kobieta nie ulega jego umizgom zdecydowanie musi być lesbijką. Jest typem w średnim wieku, elegancikiem, lowelasem z zabawnym loczkiem na czole. Ten świadomy swojego uroku mężczyzna niestety zupełnie nie widzi własnego zepsucia i tego, jak jego liczne wybryki ranią innych. To seksualny maniak o wybujałej wyobraźni. Spośród wielu dziwactw, które czyni szokujący jest na przykład. moment, kiedy w chwili wielkiego szoku i paniki, znajdując ciało zmarłej żony, potrafi zauważyć, że jej „cycki nieźle wyglądają”. Choć nie jest nekrofilem, to takie i inne rzeczy mu się przytrafiają, co świadczy o nim zdecydowanie źle.
Bunny z jednej strony widzi rozmaite szczegóły, jak choćby cerata na stoliku w restauracji, wzorki na bluzce kobiety, czy biżuteria, a z drugiej, nie dostrzega tego, co jest ważne. Upraszcza sobie istniejący świat, skupia się na detalach i zaspokajaniu żądz. Spostrzegamy, że nie myśli on głową, a własnym przyrodzeniem. Mimo tego, iż historia Bunny’ego jest mroczna i nieprzyjemna, lektura tej książki to mimo wszystko całkiem spora dawka czarnego humoru, który lawiruje między złotymi szortami Kylie Minogue i waginą Avril Lavigne.
Bohater jest sprzedawcą kosmetyków. Przemierza swoim żółtym Punto brytyjskie osiedla i wciska gospodyniom domowym upiększające kosmetyki... i nie tylko kosmetyki. Jednak po tragicznej, samobójczej śmierci żony życie Bunny’ego bardzo się zamienia. Nowa sytuacja zmusza go do zajęcia się 9-letnim synkiem, którego wcześniej praktycznie nie zauważał. Lowelas staje się nagle ojcem i nie wiedząc, co ma robić sięga myślami do własnego dzieciństwa. Podobnie jak Bunny Senior – czyli jego ojciec, który również był kiedyś sprzedawcą (obecnie stary, zgorzkniały i chory na raka) postanawia nauczyć Bunny’ego Juniora „fachu”. Zabiera więc małego synka w szaloną podróż.. W tym trudnym czasie życie nie jest już takie jak kiedyś. Bunny powoli dostaje przebłysków świadomości. Miewa też różne omamy, ogarniają go nieprzyjemne myśli. Egzystencja w nowej rzeczywistości staje się już tylko pełnym niepokojących chwil dążeniem do śmierci. . Przywidzenia, duchy i zjawy coraz częściej nawiedzają Bunny’ego oraz jego syna. Mroczne halucynacje sprawiają, że sumienie bohatera zaczyna się odzywać, ale na ratunek jest trochę za późno. W momencie, kiedy Bunny zaczyna zdawać sobie sprawę z okropności własnych poczynań, nie jest już w stanie zmienić życia. Ciągle popełnia te same błędy. Nie ma pojęcia jak zająć się synem, który czuje się zagubiony i w pewnym sensie odpowiedzialny za tatę. Dziecko widzi świat inaczej. Bunny Junior jest niezwykle mądry i wrażliwy, tęskni za matką, ale też bezgranicznie kocha swojego dziwnego ojca. Nazywa go „najlepszym sprzedawcą” oraz „bohaterem”. Historię poznajemy więc również z perspektywy dziecka, co skłania do refleksji na temat odpowiedzialności wynikającej z bycia rodzicem i tego jak dużo zależy od zachowań matki i ojca, które są skarbnicą wiedzy i wzorców dla każdego malucha.
W książce ludzie otaczający głównego bohatera są źli, brudni, brzydcy i niechlujni, często niemili i opryskliwi względem siebie. Kierują nimi przede wszystkim żądze, niskie pobudki. Przedstawiona rzeczywistość jest pełna zepsucia. Ciekawym motywem w utworze jest diabeł – uosabiany przez rogatego psychopatę z widłami w dłoni i plastikowymi czerwonymi rogami na głowie. O tym mordującym wariacie przez całą akcję powieści jest głośno w mediach. Bunny słyszy o nim w radiu, widzi jego straszne oblicze w telewizji. Diabeł ten nieustannie zbliża się do niego – jest to metaforyczny zwiastun nieuchronnie nadchodzącego, tragicznego kresu życia. Bohater w pewien sposób zdaje sobie z tego sprawę. Obecność siły piekielnej jest dość charakterystyczna dla twórczości Cave’a, co widać w tekstach jego piosenek.
Książka pokazuje skomplikowane stosunki między ojcem a synem. Relacje takie dotyczą nie tylko Bunny’ego dorosłego i Bunny’ego Juniora, bowiem wiemy, że główny bohater powtarza los swojego ojca, którego teraz nienawidzi, a więc jego doświadczenia z dzieciństwa również są bardzo istotne. Widzimy też w utworze degradację jednostki oraz jej katastrofalny wpływ na innych ludzi. Dążenie głównego bohatera do zaspokojenia seksualnych żądz i jednoczesne autodestrukcyjne czyny zbliżające go ku śmierci przypominają nam o koncepcji Freuda dotyczącej konfliktu Erosa z Tanatosem. Nie znajdujemy w powieści żadnych gotowych odpowiedzi na kłębiące się, narastające z każdą chwilą pytania i wątpliwości. Sami musimy zastanowić się nad tym, jak żądze mogą zawładnąć umysłem ludzkim? Czy Bunny Junior powtórzy losy ojca i dziadka, czy dziecięca niewinność z czasem zniknie i kolejny Bunny zejdzie na złą ścieżkę?
Po przeczytaniu powieści czułam się lekko przytłoczona, bo taki właśnie świat zaprezentował w niej Nick Cave – przygnębiający, zły i ponury. Z drugiej strony pozostały w mojej głowie zabawne scenki i teksty Bunny’ego, czarny humor i dźwięki „Spinning Around” – niejednokrotnie przytaczanej piosenki Kylie Minogue. Na pewno warto sięgnąć po tę książkę, wsiąść do samochodu wraz z Bunnym i wybrać się na przejażdżkę po brudnych hotelach, restauracjach i brytyjskich osiedlach...
|
Piątek, 10 września 2010 r.
)
